1. Hội chứng hậu COVID-19 ở trẻ em là gì?
Hội chứng hậu COVID-19, hay Long COVID, là tình trạng mà các triệu chứng bệnh vẫn kéo dài hoặc xuất hiện mới sau khi trẻ đã hồi phục khỏi COVID-19 cấp tính. Theo nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các báo cáo y khoa, khoảng 1–5% trẻ mắc COVID-19 có thể gặp các triệu chứng kéo dài nhiều tuần đến nhiều tháng.
Trẻ em tuy có tỷ lệ mắc COVID-19 nặng thấp hơn người lớn, nhưng các ảnh hưởng hậu COVID-19 có thể gây suy giảm chất lượng cuộc sống, đặc biệt nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.
2. 4 triệu chứng bất thường hậu COVID-19 ở trẻ em cần chú ý
2.1. Hội chứng viêm đa hệ thống (MIS-C)
Đây là một biến chứng hiếm nhưng nghiêm trọng, có thể xảy ra ở trẻ từ 2 đến 6 tuần sau khi mắc COVID-19. Hội chứng này gây viêm nhiễm ở nhiều cơ quan trong cơ thể, bao gồm tim, phổi, thận, não, da và hệ tiêu hóa.
Dấu hiệu nhận biết:
- Sốt cao kéo dài trên 3 ngày.
- Phát ban hoặc đỏ da.
- Đau bụng dữ dội, nôn ói hoặc tiêu chảy.
- Mắt đỏ, môi khô hoặc nứt, sưng hạch cổ.
- Trẻ lờ đờ, khó thở, đau ngực.
MIS-C cần được điều trị khẩn cấp vì có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến tim và các cơ quan khác.
2.2. Rối loạn hô hấp kéo dài
Nhiều trẻ sau khi khỏi COVID-19 vẫn tiếp tục gặp các vấn đề về hô hấp, đặc biệt là trẻ có tiền sử hen suyễn hoặc bệnh phổi mãn tính.
Dấu hiệu nhận biết:
- Ho kéo dài, đặc biệt là vào ban đêm hoặc khi vận động.
- Khó thở, hụt hơi khi chơi đùa.
- Đau ngực hoặc cảm giác tức ngực.
Phụ huynh cần đưa trẻ đi khám nếu các triệu chứng hô hấp kéo dài hơn 4 tuần, để loại trừ tổn thương phổi hoặc hội chứng “mờ sương phổi” (lung fog).
2.3. Suy giảm tập trung và trí nhớ (Brain Fog)
Một số trẻ có biểu hiện khó tập trung, học tập sa sút, hoặc cảm thấy mệt mỏi tinh thần sau khi mắc COVID-19. Đây là triệu chứng phổ biến nhưng thường bị bỏ qua.
Dấu hiệu nhận biết:
- Khó tập trung, không ghi nhớ được bài học.
- Thường xuyên mệt mỏi, kém hoạt bát.
- Trẻ hay quên hoặc khó khăn khi thực hiện các công việc đơn giản.
Những triệu chứng này ảnh hưởng đến hiệu quả học tập và tâm lý của trẻ, cần được theo dõi kỹ lưỡng.
2.4. Triệu chứng tâm lý và cảm xúc
Trẻ em sau COVID-19 có nguy cơ cao gặp phải các vấn đề về tâm lý, bao gồm lo âu, trầm cảm hoặc rối loạn giấc ngủ. Điều này đặc biệt phổ biến ở trẻ đã trải qua giai đoạn cách ly kéo dài hoặc mất người thân vì dịch bệnh.
Dấu hiệu nhận biết:
- Trẻ thường xuyên buồn bã, cáu gắt hoặc có hành vi bất thường.
- Mất ngủ, ác mộng hoặc khó ngủ kéo dài.
- Lo lắng, sợ hãi không rõ nguyên nhân.
Phụ huynh nên tạo môi trường an toàn, khuyến khích trẻ chia sẻ cảm xúc. Nếu tình trạng kéo dài, hãy tìm đến sự hỗ trợ từ bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
3. Nguyên nhân dẫn đến các triệu chứng hậu COVID-19
Các triệu chứng hậu COVID-19 ở trẻ em có thể bắt nguồn từ:
- Phản ứng miễn dịch quá mức: Khi cơ thể trẻ chiến đấu với virus, hệ miễn dịch có thể phản ứng quá mạnh, gây viêm nhiễm kéo dài.
- Tổn thương cơ quan: Virus SARS-CoV-2 có thể gây tổn thương tạm thời hoặc lâu dài ở phổi, tim, não và các cơ quan khác.
- Yếu tố tâm lý xã hội: Áp lực từ dịch bệnh, cách ly xã hội hoặc việc mất người thân cũng ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của trẻ.
4. Phụ huynh cần làm gì khi phát hiện bất thường hậu COVID-19?
4.1. Theo dõi sát sức khỏe của trẻ
- Ghi nhận mọi biểu hiện bất thường, từ thể chất đến tinh thần.
- Đo thân nhiệt, kiểm tra nhịp thở, và theo dõi mức độ hoạt động của trẻ.
4.2. Đưa trẻ đi khám định kỳ
Ngay cả khi trẻ không có triệu chứng rõ ràng, việc khám hậu COVID-19 sẽ giúp bác sĩ phát hiện các vấn đề tiềm ẩn, đặc biệt là chức năng phổi và tim mạch.
4.3. Duy trì dinh dưỡng hợp lý
- Tăng cường thực phẩm giàu protein, vitamin C và D, kẽm để hỗ trợ miễn dịch.
- Khuyến khích trẻ uống đủ nước và ăn nhiều rau quả tươi.
4.4. Tạo môi trường sống lành mạnh
- Khuyến khích trẻ vận động nhẹ nhàng, chơi ngoài trời để cải thiện tâm trạng và tăng cường thể chất.
- Giảm thời gian sử dụng thiết bị điện tử, đặc biệt là trước khi đi ngủ.
5. Khi nào cần đưa trẻ đi cấp cứu?
Nếu trẻ xuất hiện bất kỳ dấu hiệu sau đây, cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay:
- Sốt cao kéo dài, không đáp ứng với thuốc hạ sốt.
- Khó thở, tím tái, đau ngực hoặc mệt lả.
- Mắt đỏ kèm phát ban và đau bụng dữ dội.
- Có biểu hiện rối loạn ý thức như lơ mơ, co giật.
6. Kết luận
COVID-19 không chỉ gây ra các vấn đề cấp tính mà còn để lại nhiều hệ lụy lâu dài cho trẻ em. Phụ huynh cần đặc biệt chú ý đến sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ sau khi khỏi bệnh. Phát hiện sớm và can thiệp kịp thời là chìa khóa để bảo vệ trẻ khỏi các biến chứng hậu COVID-19. Hãy đồng hành cùng con để đảm bảo trẻ phục hồi hoàn toàn và có một sức khỏe tốt nhất. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại liên hệ với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn chi tiết.
