Trong hành trình nuôi con, cân nặng của trẻ luôn là chủ đề khiến các bậc phụ huynh – đặc biệt là mẹ của những bé sinh non – vừa quan tâm, vừa lo lắng. Một tình huống gần đây được chia sẻ trên cộng đồng mạng xã hội về dinh dưỡng ở trẻ sinh non đã thu hút rất nhiều bình luận từ các mẹ bỉm sữa, thể hiện rõ sự quan tâm sâu sắc và cả sự hoang mang thường trực về dinh dưỡng ở trẻ sơ sinh có nguy cơ nhẹ cân.
Hãy cùng chúng tôi phân tích một cách toàn diện từ góc độ y khoa lẫn kinh nghiệm thực tế của các mẹ, để có cái nhìn đúng đắn và hành động kịp thời đối , tránh để “chờ con tự lớn” trở thành rào cản phát triển trong tương lai.
Trong một bài đăng ngắn gọn trên group Vì Con, một bà mẹ chia sẻ rằng con chị hiện đã được hơn 8 tháng tuổi, nhưng chỉ nặng 6.5kg. Điều đáng chú ý là bé sinh non ở tuần thai thứ 34, với cân nặng lúc chào đời là 2.3kg – thấp hơn hẳn mức trung bình. Trong tháng trước, bé tăng được 300g, nhưng tháng này thì chỉ nhích thêm được 100g, dù vẫn ăn ngủ bình thường và chơi ngoan. Người mẹ bày tỏ sự lo lắng về việc con có thể đang thiếu vi chất, và băn khoăn liệu có nên đưa bé đi khám dinh dưỡng hay không.
Thoạt nghe, đây có vẻ chỉ là một câu hỏi thường gặp trong cộng đồng mẹ và bé, thế nhưng nếu quan sát kỹ, chúng ta sẽ nhận thấy rất nhiều tín hiệu tiềm ẩn cần được quan tâm đặc biệt. Trước hết, việc bé sinh non ở tuần thai thứ 34 và có cân nặng chỉ 2.3kg đã là dấu hiệu gợi ý nguy cơ thuộc nhóm SGA (Small for Gestational Age) – tức là trẻ sinh ra với cân nặng thấp hơn chuẩn so với tuổi thai. Đây là một nhóm trẻ có nguy cơ cao về thiếu hụt dinh dưỡng và cần được theo dõi sát sao về dinh dưỡng ở trẻ sinh non hơn những trẻ sinh đủ tháng và đủ cân.
Tiếp theo, với cân nặng hiện tại là 6.5kg ở thời điểm 8 tháng tuổi, bé đang nằm dưới ngưỡng -2SD theo biểu đồ tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Điều này không chỉ là một con số, mà là một chỉ dấu cảnh báo về nguy cơ suy dinh dưỡng thể nhẹ đến trung bình. Nguy hiểm hơn, việc tăng cân chậm lại rõ rệt trong thời gian gần đây – từ 300g xuống chỉ còn 100g – cho thấy tốc độ phát triển của bé đang chững lại, dù không có biểu hiện bất thường nào trong ăn uống hay giấc ngủ. Đây là trường hợp điển hình cho việc “ngoan” không đồng nghĩa với “ổn”.
Theo các bác sĩ chuyên khoa Nhi – Dinh dưỡng, những trẻ sinh non như trường hợp trên cần được theo dõi tăng trưởng cực kỳ sát sao trong suốt những tháng đầu đời. Lý do là vì trẻ sinh non vốn dĩ đã khởi đầu với sự thiệt thòi về mặt thể chất, nên cần một quá trình tăng trưởng “bù” để bắt kịp đà phát triển của trẻ bình thường. Tuy nhiên, rất nhiều phụ huynh lại rơi vào cảm giác an tâm vì thấy con ăn ngoan, ngủ kỹ, ít khóc và phát triển các mốc vận động bình thường. Đây là một ngộ nhận phổ biến và đáng tiếc, bởi việc đánh giá sự phát triển của trẻ không thể chỉ dựa vào cảm quan mà phải dựa trên các chỉ số tăng trưởng cụ thể.
Trong bối cảnh đó, việc tăng cân của trẻ giảm rõ rệt từ tháng này sang tháng khác, dù vẫn duy trì chế độ ăn ngủ bình thường, là một tín hiệu không thể xem nhẹ. Tình trạng này có thể là hệ quả của việc thiếu vi chất dinh dưỡng thiết yếu – như sắt, kẽm, vitamin D – những yếu tố không gây biểu hiện rõ rệt ngay lập tức, nhưng về lâu dài sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới miễn dịch, phát triển não bộ, chiều cao và khả năng học tập sau này của trẻ. Do đó, về vấn đề dinh dưỡng ở trẻ sinh non, các chuyên gia khuyến cáo: khi nhận thấy dấu hiệu tăng trưởng chậm dù trẻ không có biểu hiện bệnh lý, cha mẹ nên đưa bé đi khám dinh dưỡng càng sớm càng tốt.
Tại các cơ sở chuyên môn, bác sĩ sẽ tiến hành đánh giá toàn diện bao gồm đo nhân trắc học (chiều dài cơ thể, vòng đầu, vòng cánh tay…), đồng thời chỉ định xét nghiệm máu để kiểm tra các chỉ số vi chất như hemoglobin, ferritin (dự trữ sắt), vitamin D, kẽm v.v. Dựa trên kết quả này, bác sĩ có thể đưa ra hướng can thiệp phù hợp: điều chỉnh khẩu phần ăn, bổ sung chất béo lành mạnh, tăng đạm và năng lượng khẩu phần, hoặc sử dụng thêm các sản phẩm dinh dưỡng y học nếu cần thiết. Điều quan trọng nhất là quá trình này phải được theo dõi đều đặn, dựa trên biểu đồ tăng trưởng, chứ không thể “chờ đến tuổi sẽ lớn”.
Khi chia sẻ trên được đăng tải, cộng đồng mẹ bỉm đã phản hồi một cách sôi nổi với hàng chục bình luận. Trong số đó, phần lớn là các chia sẻ mang tính động viên, trấn an như: “Con chị cũng nhẹ cân mà giờ khỏe re”, “Mỗi bé có đà phát triển riêng, đừng lo quá em ơi”, hay “Chỉ cần con vui vẻ, ăn ngủ tốt là mừng rồi”. Những lời nhắn này xuất phát từ sự đồng cảm chân thành, và chúng có tác dụng xoa dịu tâm lý rất tốt – nhất là với những bà mẹ lần đầu làm mẹ, đang trong giai đoạn nhạy cảm về tâm lý.
Tuy nhiên, cũng không thể bỏ qua một nhóm nhỏ các phụ huynh đã từng đưa con đi khám dinh dưỡng và chia sẻ kinh nghiệm thực tế rất hữu ích. Một số mẹ kể lại việc bé chậm tăng cân là do thiếu máu nhẹ, hoặc hấp thu kém, và việc thăm khám đã giúp họ phát hiện và điều trị kịp thời. Những chia sẻ này đóng vai trò như một “cầu nối” giúp các mẹ khác dũng cảm hơn trong việc tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn về dinh dưỡng ở trẻ sinh non.
Bên cạnh đó, vẫn tồn tại một số bình luận mang tính chủ quan, như “Không sao đâu, qua 1 tuổi là sẽ tăng ào ào” hay “Con biết bò, biết nói là ổn rồi, đừng lo”. Dù có thể xuất phát từ kinh nghiệm cá nhân và ý tốt, nhưng nếu không đi kèm bằng chứng khoa học hoặc sự hiểu biết toàn diện, những lời khuyên này có thể khiến phụ huynh rơi vào trạng thái chần chừ, trì hoãn việc đưa con đi khám – từ đó bỏ lỡ cơ hội vàng để can thiệp sớm và hiệu quả.
Các bác sĩ và chuyên gia luôn nhấn mạnh rằng: biểu hiện “ngoan”, “dễ nuôi” không thể thay thế cho việc theo dõi sát sao các chỉ số phát triển dinh dưỡng ở trẻ sinh non. Một đứa trẻ sinh non, nhẹ cân, nếu không được theo dõi và hỗ trợ đúng cách, rất dễ rơi vào trạng thái thiếu vi chất âm thầm – thứ có thể không gây sốt hay ho, nhưng sẽ âm thầm làm chậm phát triển trí tuệ, thể chất và cảm xúc của bé.
Do đó, khi trẻ có dấu hiệu tăng cân chậm lại – dù vẫn ăn uống và chơi bình thường – cha mẹ cần phải chủ động đưa bé đi khám dinh dưỡng. Đừng đợi đến khi con “qua tuổi sẽ lớn”, vì mỗi giai đoạn phát triển của trẻ đều có những “cửa sổ vàng” – nếu bỏ lỡ, sẽ rất khó để phục hồi hoặc bù đắp hoàn toàn.
Việc bổ sung sớm các vi chất cần thiết như sắt, kẽm, vitamin D không chỉ giúp trẻ tăng cân tốt hơn, mà còn tạo nền tảng vững chắc cho trí thông minh, khả năng học hỏi, cảm xúc ổn định và chiều cao tối ưu sau này.
Chủ đề “trẻ chậm tăng cân – có cần lo không?” thật ra không chỉ là câu chuyện của riêng từng gia đình có nhu cầu đặc biệt về dinh dưỡng ở trẻ sinh non, mà đang là một trong những mối quan tâm lớn trong cộng đồng cha mẹ trẻ nhỏ. Trong thời đại mạng xã hội, nơi mà thông tin lan truyền rất nhanh và không phải lúc nào cũng chính xác, thì vai trò của các fanpage, nhóm cộng đồng có chuyên gia cố vấn y khoa càng trở nên quan trọng.
Các tổ chức truyền thông chuyên về cha mẹ và trẻ nhỏ nên đầu tư vào những nội dung có kiểm chứng khoa học, tổ chức các buổi giao lưu với bác sĩ, làm workshop hoặc tư vấn định kỳ cho phụ huynh có con sinh non, nhẹ cân. Bên cạnh đó, các nhãn hàng hoạt động trong lĩnh vực dinh dưỡng cũng có thể góp phần nâng cao nhận thức thông qua các chiến dịch cộng đồng, tài liệu hướng dẫn nuôi con đúng cách và hoạt động đồng hành cùng bác sĩ.
Cuối cùng, điều quan trọng nhất mà mỗi cha mẹ cần ghi nhớ là: tăng trưởng của trẻ không chỉ là vấn đề cân nặng. Đó là chỉ dấu tổng hòa cho sức khỏe miễn dịch, sự phát triển não bộ, cảm xúc, vận động và cả tương lai học tập của trẻ. Vì thế, trong vấn đề dinh dưỡng ở trẻ sinh non, thay vì chỉ chăm chăm nhìn vào con số trên cân, hãy theo dõi con bằng cả trái tim yêu thương và một tinh thần tỉnh táo, khoa học.
Một em bé sinh non, nhẹ cân – dù vẫn “ăn ngoan ngủ kỹ” – vẫn cần được quan tâm và theo dõi kỹ về dinh dưỡng, vi chất và tốc độ phát triển.
Các mẹ hãy giữ sự bình tĩnh và chủ động, đồng thời kết hợp giữa kinh nghiệm nuôi con và tư vấn chuyên gia, để đảm bảo con mình phát triển khỏe mạnh, vững vàng ngay từ những năm đầu đời.
